Kế hoạch bài dạy Khoa học 4 - Tuần 31

 KHOA HỌC 
 TRAO ĐỔI CHẤT Ở THỰC VẬT
I. MỤC TIÊU: 
1. Kiến thức 
- Trình bày được sự trao đổi chất của thực vật với môi trường: thực vật thường xuyên 
phải lấy từ môi trường các chất khoáng, khí các-bô-níc, khí ô-xi và thải ra hơi nước, 
khí ô-xi, chất khoáng khác,
2. Kĩ năng
- Thể hiện sự trao đổi chất giữa thực vật với môi trường bằng sơ đồ.
3. Thái độ
- GD cho HS ý thức bảo vệ môi trường, chăm sóc cây xanh
4. Góp phần phát triển các năng lực:
- NL làm việc nhóm, NL hợp tác
* GD BVMT: Một số đặc điểm chính của môi trường và tài nguyên thiên nhiên
II. CHUẨN BỊ:
1. Đồ dùng
- GV: + Hình minh hoạ trang 122, SGK (phóng to nếu có điều kiện).
 + Bảng phụ
- HS: Một số tờ giấy A3 
2. Phương pháp, kĩ thuật
- PP: hỏi đáp, quan sát, thảo luận nhóm, thực hành – luyện tập
- KT: Động não, chia sẻ nhóm đôi, tia chớp
II. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC: 
 Hoạt đông của giáo viên Hoạt đông của của học sinh
 1. Khởi động (4p) - HS chơi trò chơi dưới sự điều hành của 
 TBHT điều khiển trò chơi: Hộp quà TBHT
 bí mật
 + Không khí có vai trò như thế nào + Không khí giúp cây xanh quang hợp và 
 đối với đời sống thực vật? hô hấp
 + Để cây trồng cho năng suất cao + Tăng lượng khí các- bô- níc cho cây một 
 hơn, người ta đã tăng lượng không cách hợp lí
 khí nào cho cây?
 - GV giới thiệu, dẫn vào bài mới
 2. Bài mới: (30p) * Mục tiêu: 
- Trình bày được sự trao đổi chất của thực vật với môi trường: thực vật thường 
xuyên phải lấy từ môi trường các chất khoáng, khí các-bô-níc, khí ô-xi và thải ra 
hơi nước, khí ô-xi, chất khoáng khác,
- Vẽ được sơ đồ sự trao đổi chất ở thực vật
* Cách tiến hành: Cá nhân - Nhóm – Lớp
HĐ1: Trong quá trình sống thực vật lấy gì và Nhóm 2 – Lớp
thải ra môi trường những gì?
- Yêu cầu HS quan sát hình minh hoạ trang - HS quan sát.
122 SGK và mô tả những gì trên hình vẽ mà 
em biết được.
- GV gợi ý: Hãy chú ý đến những yếu tố đóng - Lắng nghe.
vai trò quan trọng đối với sự sống của cây 
xanh và những yếu tố nào mà cần phải bổ sung 
thêm để cho cây xanh phát triển tốt.
+ Những yếu tố nào cây thường xuyên phải + Trong quá trình sống, cây 
lấy từ môi trường trong quá trình sống? thường xuyên phải lấy từ môi 
 trường: các chất khoáng có trong 
 đất, nước, khí các- bô- níc, khí ô- 
 xi.
+ Trong quá trình hô hấp cây thải ra môi + Trong quá trình hô hấp, cây thải 
trường những gì? ra môi trường khí các- bô- níc, hơi 
 nước, khí ô- xi và các chất khoáng 
 khác.
+ Quá trình trên được gọi là gì? + Quá trình trên được gọi là quá 
 trình trao đổi chất của thực vật.
+ Thế nào là quá trình trao đổi chất ở thực + Quá trình trao đổi chất ở thực 
vật? vật là quá trình cây xanh lấy từ môi 
 trường các chất khoáng, khí các- 
 bô- níc, khí ô- xi, nước và thải ra 
 môi trường khí các- bô- níc, khí ô- 
 xi, hơi nước và các chất khoáng 
- GV giảng: Trong quá trình sống, cây xanh khác.
phải thường xuyên trao đổi chất với môi - Lắng nghe. trường. Cây xanh lấy từ môi trường các chất 
khoáng, khí các- bô- níc, khí ô- xi, nước và 
thải ra môi trường hơi nước, khí các- bô- níc, 
khí ô- xi và các chất khoáng khác. Vậy sự 
trao đổi chất giữa thực vật và môi trường 
thông qua sự trao đổi khí và trao đổi thức ăn 
như thế nào, các em cùng tìm hiểu.
 HĐ2: Sự trao đổi chất giữa thực vật và môi 
trường: Cá nhân – Lớp
+ Sự trao đổi khí trong hô hấp ở thực vật diễn 
ra như thế nào? + Quá trình trao đổi chất trong hô 
 hấp ở thực vật diễn ra như sau: 
 thực vật hấp thụ khí ô- xi và thải ra 
+ Sự trao đổi thức ăn ở thực vật diễn ra như khí các- bô- níc.
thế nào? + Sự trao đổi thức ăn ở thực vật 
 diễn ra như sau: dưới tác động của 
 ánh sáng Mặt Trời, thực vật hấp 
 thụ khí các- bô- níc, hơi nước, các 
- Treo bảng phụ có ghi sẵn sơ đồ sự trao đổi chất khoáng và thải ra khí ô- xi, hơi 
khí trong hô hấp ở thực vật và sơ đồ trao đổi nước và chất khoáng khác.
thức ăn ở thực vật và giảng bài, lồng ghép 
GDBVMT
+ Cây cũng lấy khí ô- xi và thải ra khí các- 
bô- níc như người và động vật. Cây đã lấy 
khí ô- xi để phân giải chất hữu cơ, tạo ra 
năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống - Quan sát, lắng nghe.
của cây, đồng thời thải ra khí các- bô- níc. 
Mọi cơ quan của cây (thân, rễ, lá, hoa, quả, 
hạt) đều tham gia hô hấp và trao đổi khí trực 
tiếp với môi trường bên ngoài.
+ Sự trao đổi thức ăn ở thực vật chính là quá 
trình quang hợp. Dưới ánh sáng Mặt Trời để 
tổng hợp các chất hữu cơ như chất đường, bột từ các chất vô cơ: nước, chất khoáng, khí 
 các- bô- níc để nuôi cây.
 => Cần cung cấp đủ các điều kiện để thực 
 vật trao đổi chất và phát triển bình thường 
 phục vụ cho sự sống trên trái đất.
 HĐ3: Thực hành: vẽ sơ đồ trao đổi chất ở Nhóm 4 – Lớp
 thực vật: 
 - Yêu cầu: Vẽ sơ đồ sự trao đổi khí và trao đổi - HS thực hành vào giấy A3 đã 
 thức ăn. chuẩn bị
 - GV đi giúp đỡ, hướng dẫn từng nhóm.
 - Gọi HS đại diện nhóm lên trình bày. Yêu cầu - Thuyết trình lại theo sơ đồ đã vẽ.
 mỗi nhóm chỉ nói về một sơ đồ, các nhóm 
 khác bổ sung.
 - Nhận xét, khen ngợi những nhóm vẽ đúng, - Thực hành theo dõi sự trao đổi 
 đẹp, trình bày khoa học, mạch lạc. chất ở thực vật
 3. HĐ ứng dụng (1p) - Hoàn thành và trang trí sơ đồ 
 trao đổi chất để trưng bày ở góc 
 4. HĐ sáng tạo (1p) học tập
 ĐIỀU CHỈNH- BỔ SUNG
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
..............................................................................................................................
 KHOA HỌC 
 ĐỘNG VẬT CẦN GÌ ĐỂ SỐNG?
1. Kiến thức 
- HS nêu được những yếu tố cần để duy trì sự sống của động vật như: nước, thức ăn, 
không khí, ánh sáng.
2. Kĩ năng
- Quan sát, so sánh và phán đoán các khả năng xảy ra với động vật khi được nuôi trong 
những điều kiện khác nhau. 
3. Thái độ
- HS học tập nghiêm túc, tích cực. 4. Góp phần phát triển các năng lực:
- NL giải quyết vấn NL hợp tác.
* KNS: - Làm việc nhóm
 - Quan sát, so sánh và phán đoán các khả năng xảy ra với động vật khi được 
nuôi trong những điều kiện khác nhau. 
* GD BVMT: Một số đặc điểm chính của môi trường và tài nguyên thiên nhiên
II. CHUẨN BỊ:
1. Đồ dùng
- GV: Tranh ảnh trang 124, 125 SGK.
- HS: Giấy khổ to và bút dạ.
2. Phương pháp, kĩ thuật
- PP: Hỏi đáp, quan sát, thảo luận nhóm, thực hành thí nghiệm.
- KT: Động não, chia sẻ nhóm đôi, tia chớp
II. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC: 
 Hoạt đông của giáo viên Hoạt đông của của học sinh
 1, Khởi động (2p) - TBHT điều khiển lớp trả lời, nhận xét
 + 2 HS lên bảng vẽ sơ đồ đơn giản và 
 + Bạn hãy lên bảng vẽ và trình bày sơ đồ trình bày trên sơ đồ.
 sự trao đổi khí ở thực vật?
 + Bạn hãy lên bảng vẽ và trình bày sơ đồ 
 sự trao đổi thức ăn ở thực vật.
 - Giới thiệu bài, ghi bảng.
 2. Bài mới: (30p)
 * Mục tiêu: 
 - Quan sát, so sánh và phán đoán các khả năng xảy ra với động vật khi được nuôi 
 trong những điều kiện khác nhau. 
 - HS nêu được những yếu tố cần để duy trì sự sống của động vật như: nước, thức 
 ăn, không khí, ánh sáng.
 * Cách tiến hành: Cá nhân - Nhóm – Lớp
 Hoạt động 1: 1. Động vật cần gì để Nhóm 4 – Lớp
 sống?
 - Tổ chức cho HS tiến hành miêu tả, - HS quan sát 5 con chuột sau đó điền vào 
 phân tích thí nghiệm theo nhóm 4. phiếu thảo luận. PHIẾU THẢO LUẬN NHÓM
 Nhóm:............
 Bài: Động vật cần gì để sống ?
 Chuột sống ở hộp số Điều kiện được cung cấp Điều kiện còn thiếu
 1 Ánh sáng, nước, không khí Thức ăn
 2 Ánh sáng, không khí, thức ăn Nước
 3 Ánh sáng, nước, không khí, thức ăn
 4 Ánh sáng, nước, thức ăn Không khí
 5 Nước, không khí, thức ăn Ánh sáng
- Yêu cầu: quan sát 5 con chuột trong 
thí nghiệm và trả lời câu hỏi: 
+ Mỗi con chuột được sống trong 
những điều kiện nào?
 + Mỗi con chuột này chưa đuợc cung 
cấp điều kiện nào? + Cùng nuôi thời gian như nhau, trong 
- GV đi giúp đỡ từng nhóm. một chiếc hộp giống nhau.
- Gọi HS trình bày yêu cầu mỗi nhóm + Con chuột số 1 thiếu thức ăn vì trong 
chỉ nói về 1 hình, các nhóm khác bổ hộp của nó chỉ có bát nước.
sung. GV kẻ bảng thành cột và ghi + Con chuột số 2 thiếu nước uống vì trong 
nhanh lên bảng. hộp của nó chỉ có đĩa thức ăn.
 + Con chuột số 4 thiếu không khí để thở 
 vì nắp hộp của nó được bịt kín, không khí 
+ Con chuột nào được cung cấp đủ các không thể chui vào được.
điều kiện để sống và phát triển + Con chuột số 5 thiếu ánh sáng vì chiếc 
 hộp nuôi nó được đặt trong góc tối.
- GV: Thí nghiệm các em đang phân + Chỉ có con chuột trong hộp số 3 đã 
tích giúp ta biết động vật cần gì để được cung cấp đầy đủ các điều kiện sống.
sống. Các con chuột trong hộp số 1, 2, 
4, 5 gọi là con vật thực nghiệm, mỗi 
con vật đều lần lượt được cung cấp - Lắng nghe.
thiếu một yếu tố. Riêng con chuột 
trong hộp số 3 là con đối chứng, con 
này phải đảm bảo được cung cấp tất 
cả mọi điều kiện cần để cho nó sống thì thí nghiệm mới cho kết quả đúng. 
Vậy với những điều kiện nào thì động 
vật sống và phát triển bình thường? 
Thiếu một trong các điều kiện cần thì 
nó sẽ ra sao? Chúng ta cùng phân tích 
để biết.
HĐ2: Dự đoán kết quả thí nghiệm: 
- Yêu cầu: Quan sát tiếp các con chuột 
và dự đoán xem các con chuột nào sẽ Nhóm 4 – Lớp
chết trước? Vì sao? + Con chuột số 1 sẽ bị chết sau con chuột 
 số 2 và số 4. Vì con chuột này không có 
 thức ăn, chỉ có nước uống nên nó chỉ sống 
 được một thời gian nhất định.
 + Con chuột số 2 sẽ chết sau con chuột số 
 4, vì nó không có nước uống. Khi thức ăn 
 hết, lượng nước trong thức ăn không đủ 
 để nuôi dưỡng cơ thể, nó sẽ chết.
 + Con chuột số 3 sống và phát triển bình 
 thường.
 + Con chuột số 4 sẽ chết trước tiên vì bị 
 ngạt thở, đó là do chiếc hộp của nó bịt kín, 
 không khí không thể vào được.
 + Con chuột số 5 vẫn sống nhưng không 
 khỏe mạnh, không có sức đề kháng vì nó 
+ Động vật sống và phát triển bình không được tiếp xúc với ánh sáng.
thường cần phải có những điều kiện + Để động vật sống và phát triển bình 
nào? thường cần phải có đủ: không khí, nước 
- GV giảng: Động vật cần có đủ không uống, thức ăn, ánh sáng.
khí, thức ăn, nước uống và ánh sáng - Hs lắng nghe 
thì mới tồn tại, phát triển bình thường. 
Không có không khí để thực hiện trao 
đổi khí, động vật sẽ chết ngay. Nước 
uống cũng đóng vai trò rất quan trọng 
đối với động vật. Nó chiếm tới 80 – 95% khối lượng cơ thể của sinh vật. 
 Không có thức ăn động vật sẽ chết vì 
 không có các chất hữu cơ lấy từ thức 
 ăn để đi nuôi cơ thể. Thiếu ánh sáng 
 động vật sẽ sống yếu ớt, mất dần một 
 số khả năng có thể thích nghi với môi 
 trường.
 3. Hoạt động ứng dụng (1p)
 - Thực hành chăn nuôi với đủ các điều 
 4. Hoạt động sáng tạo (1p) kiện sống của động vật 
 ĐIỀU CHỈNH- BỔ SUNG
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
..............................................................................................................................