Giáo án Sinh học 9 - Tuần 1 - Năm học 2023-2024 - Lê Thị Hoàn

 TRƯ￿NG TH & THCS QUANG TH￿ KHBD SINH 9
 Ngày soạn : 4/9/2023
 PHẦN I: DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ
 CHƯƠNG I- CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MENĐEN
Tiết 1 Bài 1: MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Học sinh trình bày được nhiệm vụ, nội dung và vai trò của di truyền học.
- Giới thiệu Menđen là người đặt nền móng cho di truyền học 
- Nêu được phương pháp nghiên cứu di truyền của Menđen
- Nêu được các thí nghiệm của Menđen và rút ra nhận xét
- Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học.
2. Kĩ năng: 
- Rèn kỹ năng quan sát và phân tích.
- Phát triển tư duy phân tích so sánh.
3. Thái độ : Xây dựng ý thức tự giác, thói quen học tập bộ môn.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH 
 1. GV: Giáo án, sgk. Tranh phóng to hình 1.2.
 2. HS: Đọc trước nội dung bài mới, tìm hiểu thêm về Menđen
III. PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ 
DỤNG
 - Vấn đáp – tìm tòi
 - Trực quan
 - Giải quyết vấn đề
IV. TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ: Không
2.Bài mới:
Gv: Giới thiệu sơ lược cấu trúc chương trình sinh học 9. Nêu nhiệm vụ của phần 
di truyền, biến dị. Giới thiệu nội dung chương 1: Di truyền học là ngành trẻ trong 
sinh học nhưng chiếm vị trí quan trọng giảI thích các hiện tượng trong tự nhiên. 
Men Đen – người khai sinh Di truyền học.
 Hoạt động 1: Di truyền học
 Hoạt động của Gv Hoạt động của Hs
 - Gv cho HS đọc khái niệm di truyền - Cá nhân HS đọc SGK.
 và biến dị mục I SGK. - 1 HS đọc to khái niệm biến dị và di 
 -Thế nào là di truyền và biến dị ? truyền.
 - Gv giải thích rõ: biến dị và di truyền 
 là 2 hiện tượng trái ngược nhau nhưng - HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức.
 tiến hành song song và gắn liền với 
 quá trình sinh sản. VD....
 - Gv cho HS làm bài tập  SGK mục - Liên hệ bản thân và xác định xem 
 I. mình giống và khác bố mẹ ở điểm nào: 
GV LÊ THỊ HOÀN NĂM HỌC: 2023-2024 TRƯ￿NG TH & THCS QUANG TH￿ KHBD SINH 9
 - Cho Hs tiếp tục tìm hiểu mục I để trả hình dạng tai, mắt, mũi... và trình bày 
 lời: trước lớp.
 - Di truyền học là gì? - Dựa vào SGK mục I để trả lời.
 - Di truyền học có vai trò gì? - Hs nghe và ghi bài.
 - Gv chốt lại kiến thức, yêu cầu Hs ghi 
 bài.
 Chốt : 
 - Di truyền là hiện tượng truyền đạt lại các tính trạng của tổ tiên cho các thế 
 hệ con cháu.
 - Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau ở nhiều chi 
 tiết.
 - Di truyền học nghiên cứu về cơ sở vật chất, cơ chế, tính quy luật của hiện 
 tượng di truyền và biến dị.
 - Di truyền học có vai trò quan trọng trong chọn giống, trong y học và đặc 
 biệt là công nghệ sinh học hiện đại.
 Hoạt động 2: Menđen – người đặt nền móng cho di truyền học
 Hoạt động của Gv Hoạt động của Hs
 - GV cho HS đọc tiểu sử Menđen SGK. - 1 HS đọc to , cả lớp theo dõi.
 - Yêu cầu HS quan sát kĩ hình 1.2 
 nêu nhận xét về đặc điểm của từng cặp - HS quan sát và phân tích H 1.2, nêu 
 tính trạng đem lai? được sự tương phản của từng cặp tính 
 - Treo hình 1.2 phóng to để phân tích. trạng.
 - Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK 
 và nêu phương pháp nghiên cứu của - Đọc kĩ thông tin SGK, trình bày 
 Menđen? được nội dung cơ bản của phương 
 - Gv: trước Menđen, nhiều nhà khoa pháp phân tích các thế hệ lai.
 học đã thực hiện các phép lai trên đậu - 1 vài HS phát biểu, bổ sung.
 Hà Lan nhưng không thành công. - HS lắng nghe GV giới thiệu.
 - Giải thích vì sao Menđen chọn đậu Hà - HS suy nghĩ và trả lời.
 Lan làm đối tượng để nghiên cứu?
 -Gv:Menđen có ưu điểm: chọn đối - Hs nghe và ghi nhớ kiến thức.
 tượng thuần chủng, có vòng đời ngắn, 
 lai 1-2 cặp tính trạng tương phản, thí 
 nghiệm lặp đi lặp lại nhiều lần, dùng 
 toán thống kê để xử lý kết quả.
 Chốt : 
 - Menđen (1822-1884) - người đặt nền móng cho di truyền học.
 - Đối tượng nghiên cứu sự di truyền của Menđen: Đậu Hà Lan.
 - Menđen dùng phương pháp phân tích thế hệ lai : 
 +Tạo dòng thuần chủng, theo dõi sự di truyền riêng từng cặp tính 
 trạng.
 + Dùng toán thống kê để tìm ra các quy luật di truyền.
 Hoạt động 3: Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của Di truyền học
GV LÊ THỊ HOÀN NĂM HỌC: 2023-2024 TRƯ￿NG TH & THCS QUANG TH￿ KHBD SINH 9
 Hoạt động của Gv Hoạt động của Hs
 - Hướng dẫn HS nghiên cứu một số - Thu nhận thông tin, ghi nhớ kiến 
 thuật ngữ. thức.
 - Yêu cầu HS lấy thêm VD minh hoạ 
 cho từng thuật ngữ. - Lấy VD cụ thể để minh hoạ.
 - Khái niệm giống thuần chủng: GV 
 giới thiệu cách làm của Menđen để có 
 giống thuần chủng về tính trạng nào đó.
 - Giới thiệu một số kí hiệu.
 - Nêu cách viết công thức lai: mẹ 
 thường viết bên trái dấu x, bố thường - HS ghi nhớ kiến thức, chuyển thông 
 viết bên phải. P: mẹ x bố. tin vào vở.
Chốt : III. Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của di truyền học: 
1. Một số thuật ngữ: (sgk – trang 6)
 + Tính trạng + Cặp tính trạng tương phản
 + Nhân tố di truyền + Giống (dòng) thuần 
chủng.
2. Một số kí hiệu (sgk trang 7)
P: Cặp bố mẹ xuất phát x: Kí hiệu phép lai
G: Giao tử ♂ : Đực; ♀: Cái
F: Thế hệ con (F1:con thứ 1 của P; F2 con của F1 tự thụ phấn hoặc giao phấn 
giữa F1).
3. Củng cố, kiểm tra đánh giá 
- 1 HS đọc kết luận SGK. Đọc mục em có biết.
- Tại sao Menđen lại chọn các cặp tính trạng tương phản khi thực hiện phép lai?
4. Hướng dẫn học bài và làm bài tập
Tiết 2 - Bài 2: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Học sinh trình bày và phân tích được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của 
Menđen. Giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen.
- Hiểu và ghi nhớ các khái niệm kiểu hình, kiểu gen, thể đồng hợp, thể dị hợp; 
phát biểu được nội dung quy luật phân li.
2. Kĩ năng: 
Rèn kĩ năng phân tích số liệu và kênh hình. Kỹ năng tìm kiếm, xử lí thông tin.
3. Thái độ : 
Củng cố niềm tin khoa học khi nghiên cứu tính quy luật của hiện tượng di truyền.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH 
 1. GV: Giáo án, sgk. Tranh phóng to hình 2.2, 2.3
 2. HS: Đọc trước nội dung bài mới, làm bài tập, kẻ bảng2.
GV LÊ THỊ HOÀN NĂM HỌC: 2023-2024 TRƯ￿NG TH & THCS QUANG TH￿ KHBD SINH 9
III. PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ 
DỤNG
 - Động não
 - Vấn đáp – tìm tòi
 - Trực quan
 - Dạy học theo nhóm
 - Giải quyết vấn đề
IV. TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ: 
Câu hỏi: Trình bày nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của 
Menđen? Nêu khái niệm tính trạng, cặp tính trạng tương phản, lấy ví dụ minh 
hoạ?
2.Bài mới:
 *ĐVĐ : Bằng phương pháp phân tích thế hệ lai, Menđen rút ra các quy luật 
di truyền, đó là quy luật gì? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài hôm nay.
 Hoạt động 1: Thí nghiệm của Menđen
 Hoạt động của Gv Hoạt động của Hs
 - GV hướng dẫn HS quan sát tranh H - HS quan sát tranh, theo dõi và ghi 
 2.1 và giới thiệu sự tự thụ phấn nhân nhớ cách tiến hành.
 tạo trên hoa đậu Hà Lan.
 - Tại sao phải cắt bỏ nhị của hoa mẹ - Cắt bỏ nhị của hoa mẹ từ khi chưa 
 từ khi hoa chưa chín? chín để sự tự thụ phấn không diễn ra 
 - GV giới thiệu kết quả thí nghiệm ở trên hoa mẹ.
 bảng 2 đồng thời phân tích khái niệm 
 kiểu hình, tính trạng trội, lặn. - Ghi nhớ khái niệm.
 - Yêu cầu HS: Xem bảng 2 và điền tỉ 
 lệ các loại kiểu hình ở F2 vào ô trống. - Phân tích bảng số liệu, thảo luận 
 - Nhận xét tỉ lệ kiểu hình ở F1; F2? nhóm và nêu được:
 - GV nhấn mạnh về sự thay đổi giống + Kiểu hình F1: đồng tính về tính trạng 
 làm bố và làm mẹ thì kết quả phép lai trội.
 vẫn không thay đổi. + F2: 3 trội: 1 lặn
 -Yêu cầu HS làm bài tập điền từ SGK 
 trang 9. - Lựa chọn cụm từ điền vào chỗ trống:
 - Yêu cầu HS đọc lại nội dung bài tập 1- đồng tính, 2 - 3 trội: 1 lặn
 sau khi đã điền. - 1, 2 HS đọc.
 * Thí nghiệm:
 - Lai 2 giống đậu Hà Lan khác nhau về 1 cặp tính trạng thuần chủng tương 
 phản
 Vd: P: Hoa đỏ x Hoa trắng
 F1: Hoa đỏ
 F2: 3 hoa đỏ: 1 hoa trắng
 * Các khái niệm:
 - Kiểu hình là tổ hợp các tính trạng của cơ thể.
GV LÊ THỊ HOÀN NĂM HỌC: 2023-2024 TRƯ￿NG TH & THCS QUANG TH￿ KHBD SINH 9
 - Tính trạng trội là tính trạng biểu hiện ở F1.
 - Tính trạng lặn là tính trạng đến F2 mới được biểu hiện.
 * Kết luận:
 Khi lai hai cơ thể bố mẹ khác nhau về 1 cặp tính trạng thuần chủng 
 tương phản thì F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ, F 2 có sự phân li 
 theo tỉ lệ trung bình 3 trội: 1 lặn.
 Hoạt động 2: Menđen giải thích kết quả thí nghiệm
 Hoạt động của Gv Hoạt động của Hs
 - GV giải thích quan niệm đương thời - HS ghi nhớ kiến thức, quan sát H 2.3
 và quan niệm của Menđen đồng thời + A: tính trạng trội (hoa đỏ).
 sử dụng H 2.3 + a: tính trạng lặn (hoa trắng).
 + Trong tế bào sinh dưỡng, nhân tố di 
 - Do đâu tất cả các cây F1 đều cho hoa truyền tồn tại thành từng cặp: Cây hoa 
 đỏ? đỏ thuần chủng cặp nhân tố di truyền 
 là AA, cây hoa trắng thuần chủng cặp 
 - Yêu cầu HS: nhân tố di truyền là aa.
 - Hãy quan sát H 2.3 và cho biết: tỉ lệ - Trong quá trình phát sinh giao tử:
 các loại giao tử ở F 1 và tỉ lệ các loại + Cây hoa đỏ thuần chủng cho 1 loại 
 hợp tử F2? giao tử: A
 - Tại sao F2 lại có tỉ lệ 3 hoa đỏ: 1 hoa + Cây hoa trắng thuần chủng cho 1 loại 
 trắng? giao tử là a.
 - GV nêu rõ: khi F1 hình thành giao tử, - Ở F1 nhân tố di truyền A át a nên tính 
 mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân trạng A được biểu hiện.
 tố di truyền phân li về 1 giao tử và giữ - Quan sát H 2.3 thảo luận nhóm xác 
 nguyên bản chất của P mà không hoà định được:
 lẫn vào nhau nên F2 tạo ra: G (F1) : 1A: 1a
 1AA : 2Aa : 1aa + Tỉ lệ hợp tử F2
 trong đó AA và Aa cho kiểu hình hoa 1AA: 2Aa: 1aa
 đỏ, còn aa cho kiểu hình hoa trắng. + Vì hợp tử Aa biểu hiện kiểu hình 
 - Hãy phát biểu nội dung quy luật giống AA
 phân li trong quá trình phát sinh giao - Hs dựa vào kết quả thí nghiệm phát 
 tử? biểu nội dung định luật.
 - Gv chốt lại kiến thức, nhấn mạnh 
 bản chất mỗi nhân tố di truyền trong 
 quy luật.
=> Sự phân li và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền (gen) quy định cặp tính trạng 
thông qua quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh chính là cơ chế di truyền các 
tính trạng.
- Nội dung quy luật phân li: trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di 
truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng 
của P.
3. Củng cố, kiểm tra đánh giá 
Câu hỏi giành cho hs Tb, yếu:
GV LÊ THỊ HOÀN NĂM HỌC: 2023-2024 TRƯ￿NG TH & THCS QUANG TH￿ KHBD SINH 9
 - Trình bày thí nghiệm lai một cặp tính trạng
 - Phân biệt tính trạng trội, tính trạng lặn và cho VD minh hoạ.
Câu hỏi giành cho học sinh khá giỏi: Khi cho hai giống lúa thân cao lai với thân 
lùn thu được F1 toàn thân cao, cho F1 tự thụ phấn thu được 3 thân cao, 1 thân lùn. 
Giải thích kết quả thu được bằng sơ đồ?
4. Hướng dẫn học bài và làm bài tập ở nhà
GV LÊ THỊ HOÀN NĂM HỌC: 2023-2024